Planując wyjazd na północ Polski, łatwo pomylić Bory Tucholskie z pojedynczym parkiem albo jedną miejscowością. To rozległy kompleks leśny położony na pograniczu dwóch województw, z dobrymi warunkami do pieszych wędrówek, jazdy na rowerze i spływów kajakowych. Poniżej wyjaśniam, gdzie dokładnie leżą, które miejscowości pomagają się w nich orientować i czym różni się cały region od Parku Narodowego „Bory Tucholskie”.
Najważniejsze informacje o położeniu Borów Tucholskich
- Dwa województwa obejmują najważniejsze części Borów Tucholskich: pomorskie i kujawsko-pomorskie.
- Najłatwiej kojarzyć region z okolicami Tucholi, Chojnic, Czerska i Charzyków.
- Bory leżą na obszarze Pojezierza Południowopomorskiego, w dużej mierze na piaszczystej równinie sandrowej.
- Przez region przepływają między innymi Brda i Wda, ważne dla turystyki kajakowej.
- Park Narodowy „Bory Tucholskie” zajmuje tylko niewielką część całego kompleksu leśnego.
Gdzie leżą Bory Tucholskie na mapie Polski
Bory Tucholskie znajdują się w północnej Polsce, mniej więcej między Chojnicami na północy, Tucholą na zachodzie i Świeciem na południowym wschodzie. Ich większa część leży w województwie pomorskim, a południowe i wschodnie fragmenty w kujawsko-pomorskim.
Geograficznie region wiąże się z Pojezierzem Południowopomorskim oraz Równiną Tucholską. Nie ma jednak jednej ostrej granicy widocznej w terenie. Nazwa bywa używana w węższym znaczeniu dla mezoregionu geograficznego, a w szerszym dla rozległego obszaru leśnego i turystycznego.
Najprostsza odpowiedź brzmi więc tak: Bory Tucholskie leżą między Chojnicami, Tucholą, Czerskiem, Śliwicami i okolicami Osia. Gdy sprawdzam mapę przed wyjazdem, nie szukam jednej „bramy” do Borów, tylko wybieram konkretną miejscowość i atrakcje w jej pobliżu.
Dlaczego granice regionu mogą wyglądać różnie
To, że na dwóch mapach Bory Tucholskie zajmują nieco inny obszar, nie oznacza błędu. Inaczej wyznacza się mezoregion fizycznogeograficzny, inaczej kompleks leśny, a jeszcze inaczej obszary chronione, takie jak parki krajobrazowe czy Natura 2000.
W krajobrazie dominują lasy sosnowe, jeziora, torfowiska i doliny rzeczne. Podłoże tworzą przede wszystkim piaski sandrowe, czyli osady naniesione przez wody roztopowe po ustąpieniu lądolodu. Dzięki temu teren jest na ogół łagodny i wygodny dla rowerzystów, choć piaszczyste odcinki potrafią dać się we znaki.
Przyrodniczą oś regionu tworzą między innymi rzeki Brda i Wda. Ich doliny dzielą kompleks leśny na mniejsze części, a jednocześnie tworzą jedne z najciekawszych tras kajakowych w tej części kraju.
Najważniejsze miejscowości, które pomagają się zorientować
Jeżeli ktoś pierwszy raz planuje pobyt w Borach, najłatwiej przyjąć kilka punktów orientacyjnych. Każdy z nich prowadzi do trochę innego charakteru wypoczynku.
| Miejscowość lub okolica | Dlaczego jest ważna |
|---|---|
| Tuchola | Najbardziej oczywisty punkt odniesienia dla południowo-zachodniej części Borów i dobry kierunek na leśne trasy. |
| Chojnice i Charzykowy | Rejon jezior, sportów wodnych oraz Parku Narodowego „Bory Tucholskie”. |
| Czersk i Rytel | Okolice związane z doliną Brdy, lasami i popularnymi trasami kajakowymi. |
| Śliwice i Cekcyn | Dobry wybór dla osób szukających spokojniejszych tras pieszych i rowerowych. |
| Osie i Tleń | Wschodnia część regionu, szczególnie atrakcyjna dzięki Wdzie, jeziorom i terenom leśnym. |
Tuchola nie jest stolicą administracyjną całych Borów, ale jej nazwa pomaga szybko zlokalizować region. Z kolei Charzykowy są dobrym punktem startowym dla osób, które chcą połączyć wypoczynek nad wodą ze zwiedzaniem obszarów chronionych.
Park Narodowy to tylko część większych Borów
Częsty błąd polega na utożsamianiu całego kompleksu z Parkiem Narodowym „Bory Tucholskie”. Park znajduje się w województwie pomorskim, w pobliżu Charzyków, i ma powierzchnię około 46,13 km². Chroni przede wszystkim jeziora, torfowiska, bory sosnowe oraz charakterystyczny krajobraz sandrowo-pojezierny.
Całe Bory Tucholskie są od niego wielokrotnie większe. Obejmują także tereny zarządzane przez nadleśnictwa, parki krajobrazowe, rezerwaty oraz obszary Natura 2000. Jak podają Lasy Państwowe, kompleks znajduje się w dorzeczu Wisły, a jego ważnymi rzekami są Brda i Wda.
Ta różnica ma praktyczne znaczenie. W parku narodowym trzeba poruszać się po wyznaczonych szlakach i respektować szczegółowe zasady ochrony, natomiast w pozostałych częściach regionu obowiązują przepisy dotyczące lasów, rezerwatów i konkretnych form ochrony przyrody.
Jak wybrać najlepszą część Borów na aktywny wyjazd
Położenie jest ważne, ale jeszcze ważniejszy jest cel podróży. Na krótki wyjazd najlepiej wybrać jedną bazę noclegową i planować trasy w promieniu kilkunastu kilometrów, zamiast próbować zobaczyć cały region w jeden weekend.
- Na rower dobrze sprawdzają się okolice Tucholi, Czerska, Rytla i Śliwic. Trasy są zwykle łagodne, ale po deszczu leśne dukty mogą być grząskie.
- Na kajaki warto rozważyć Brdę lub Wdę. Poziom trudności zależy od odcinka, dlatego początkujący powinni wybierać krótsze fragmenty z dostępem do organizatorów spływów.
- Na spacery dobrym kierunkiem są Charzykowy, okolice Parku Narodowego oraz spokojniejsze leśne tereny w pobliżu Cekcyna i Osia.
- Na wypoczynek nad wodą najlepiej szukać noclegu przy konkretnym jeziorze, a nie kierować się wyłącznie nazwą regionu.
Sam zwracam uwagę na odległość od głównych atrakcji i jakość dojazdu. Bory są rozległe, więc miejscowości oddalone od siebie o 20-30 kilometrów mogą oznaczać zupełnie różne warunki wypoczynku i codzienne dojazdy.
Najlepszy punkt startu zależy od tego, czego oczekujesz
Jeżeli zależy Ci na prostym zwiedzaniu i pierwszym kontakcie z regionem, wybierz okolice Chojnic, Charzyków albo Tucholi. To miejsca łatwe do znalezienia na mapie i dobrze nadające się do planowania jednodniowych wycieczek.
Osoby nastawione na ciszę, długie trasy i kontakt z wodą mogą lepiej poczuć się w rejonie Wdy, Tlenia, Osia lub Rytla. Tam mniej liczy się liczba atrakcji, a bardziej rytm lasu, rzeki i spokojnych dróg.
Najważniejsze, by nie traktować Borów Tucholskich jak jednego punktu. To rozległy region, w którym niewielka zmiana kierunku potrafi przełożyć się na inny krajobraz, inne szlaki i zupełnie inny sposób spędzania czasu.
Od mapy do udanego planu wypoczynku w Borach
Najkrócej mówiąc, Bory Tucholskie leżą na pograniczu województw pomorskiego i kujawsko-pomorskiego, w rejonie Tucholi, Chojnic, Czerska, Charzyków, Śliwic i Osia. Przed wyjazdem warto zaznaczyć na mapie konkretną miejscowość, rzekę lub jezioro, bo sama nazwa regionu obejmuje bardzo duży obszar.
Jeśli planujesz aktywny pobyt, wybierz jedną główną formę ruchu i dopiero do niej dopasuj lokalizację. Dzięki temu lasy, jeziora i szlaki nie będą tylko punktami na mapie, lecz spójnym planem wypoczynku dopasowanym do Twojego tempa.
