Wybór trasy na Babią Górę potrafi zmienić całą wycieczkę. Inaczej planuje się spokojne dojście do Markowych Szczawin, inaczej wejście na Diablak z Krowiarek, a jeszcze inaczej wymagającą Perć Akademików. Poniżej porównuję najważniejsze szlaki, podaję orientacyjne czasy i podpowiadam, jak dopasować wariant do kondycji, pogody oraz doświadczenia.
Najlepszy szlak zależy od celu i przygotowania
- Najbardziej uniwersalna trasa prowadzi z Przełęczy Krowiarki przez Sokolicę, Kępę i Gówniak na Diablak.
- Spokojniejszy wariant to dojście z Krowiarek do Markowych Szczawin przez Górny Płaj.
- Perć Akademików jest krótka, ale technicznie trudniejsza i wymaga dobrej pogody.
- Diablak ma 1725 m n.p.m., a na odsłoniętej grani wiatr i temperatura mogą zmienić się bardzo szybko.
- Przed wyjściem trzeba sprawdzić komunikat parku, pogodę, dostępność szlaku i bilet wstępu.
Najpopularniejsze szlaki na Babią Górę w jednym zestawieniu
Najczęściej wybierane wejścia zaczynają się na Przełęczy Krowiarki, w Zawoi Markowej albo przy Markowych Szczawinach. Różnią się nie tylko długością, lecz także charakterem. Czerwony szlak z Krowiarek daje szerokie panoramy, Górny Płaj prowadzi spokojniej przez las, a żółta Perć Akademików wymaga większej pewności na stromym, ubezpieczonym odcinku.
| Wariant | Dystans i czas | Dla kogo |
|---|---|---|
| Przełęcz Krowiarki - Sokolica - Kępa - Gówniak - Diablak | około 4,6 km, wejście zwykle 2 godz. 20 min - 2 godz. 45 min | dla osób z podstawową kondycją, na pierwsze zdobycie szczytu |
| Przełęcz Krowiarki - Markowe Szczawiny przez Górny Płaj | 6,3 km, około 2 godz. 2 min pod górę | dla rodzin, seniorów i osób chcących spokojnego marszu |
| Markowe Szczawiny - Przełęcz Brona - Diablak | 3,1 km, około 1 godz. 31 min pod górę | dla osób nocujących w schronisku lub łączących trasę w pętlę |
| Zawoja Markowa - Markowe Szczawiny | 3,6 km, około 1 godz. 20 min | na krótszą wycieczkę bez wejścia na szczyt |
| Markowe Szczawiny - Diablak przez Perć Akademików | około 3 km, około 1 godz. 30 min | dla doświadczonych turystów, przy dobrej pogodzie |
Czasy są orientacyjne i nie obejmują dłuższych przerw. Ja dodaję do nich co najmniej 20-30 procent zapasu, zwłaszcza gdy idę z dziećmi, robię zdjęcia albo prognoza zapowiada silny wiatr. Na Babiej Górze sam dystans bywa mylący, bo kamieniste podejście i odsłonięta grań męczą bardziej niż podobnie długa trasa w lesie.
Najlepsza trasa na pierwszy raz prowadzi przez Krowiarki
Jeżeli ktoś pyta mnie o najrozsądniejsze pierwsze wejście na Diablak, zwykle wskazuję czerwony szlak z Przełęczy Krowiarki. Początkowo prowadzi schodami przez las, potem wychodzi ponad górną granicę drzew i przechodzi przez Sokolicę, Kępę oraz Gówniak. To klasyczna trasa, na której dobrze widać, jak zmienia się krajobraz wraz z wysokością.
Największą zaletą tego wariantu są widoki oraz czytelny przebieg. Trzeba jednak pamiętać, że ostatni odcinek jest odkryty. Przy dobrej widoczności zobaczymy między innymi Tatry, Gorce, Beskid Wyspowy oraz słowacką stronę gór. Przy mgle panorama znika, a kamienie i oznaczenia mogą być trudniejsze do zauważenia.
Na zejście można wrócić tą samą drogą albo zejść przez Przełęcz Bronę i Markowe Szczawiny, a następnie Górnym Płajem wrócić do Krowiarek. Pętla jest ciekawsza krajobrazowo, ale dłuższa i wymaga wcześniejszego sprawdzenia czasu, transportu oraz warunków na wszystkich odcinkach.
Markowe Szczawiny i Górny Płaj dla spokojniejszego marszu
Nie każda wycieczka na Babią Górę musi kończyć się zdobyciem Diablaka. Odcinek z Krowiarek do Markowych Szczawin przez Górny Płaj jest znacznie łagodniejszy, prawie poziomy i prowadzi przez dobrze zachowany las regla górnego. To dobry wybór dla rodzin, osób starszych oraz tych, którzy chcą spędzić kilka godzin w górach bez forsowania kolan.
Według danych Babiogórskiego Parku Narodowego trasa ma około 6,3 km i zajmuje mniej więcej 2 godziny marszu w górę. Po drodze nie ma wejścia na Diablak, dlatego nie warto wybierać tego wariantu, jeśli głównym celem jest szczyt. Jego siłą jest natomiast spokojne tempo, cień i możliwość odpoczynku przy schronisku PTTK Markowe Szczawiny.
Z Zawoi Markowej do schroniska prowadzi krótszy, zielony szlak o długości około 3,6 km. Ta trasa dobrze sprawdza się jako samodzielny spacer albo rozgrzewka przed dalszym przejściem przez Przełęcz Bronę. W praktyce jest znacznie przyjemniejsza niż próba upchnięcia wejścia na szczyt w planie osoby, która dopiero zaczyna chodzić po górach.
Perć Akademików nie jest skrótem dla początkujących
Żółta Perć Akademików przyciąga, bo prowadzi stosunkowo krótko z Markowych Szczawin na Diablak. Na trasie znajdują się strome fragmenty, klamry i łańcuchy. Nie jest to via ferrata w pełnym znaczeniu tego słowa, ale wymaga sprawnego poruszania się po skalistym terenie i zachowania trzech punktów podparcia.
Najważniejsze jest to, że ten wariant bywa jednokierunkowy i okresowo zamykany. Zimą łańcuchy mogą zostać zasypane, a oblodzenie zmienia łatwy latem odcinek w poważne zagrożenie. Przed wyjściem trzeba sprawdzić aktualny komunikat parku, ponieważ sama obecność szlaku na mapie nie oznacza, że danego dnia można bezpiecznie nim przejść.
Jeżeli nie mam doświadczenia w eksponowanym terenie, wybieram czerwony szlak przez Przełęcz Bronę. Jest dłuższy, ale bardziej przewidywalny. Perć Akademików zostawiłbym na dzień z dobrą widocznością, suchą skałą i zapasem czasu, bez presji, że trzeba zdążyć na konkretny autobus.
Jak zaplanować wycieczkę bez nerwowego pośpiechu
Najpierw wybierz punkt startu i sprawdź, czy trasa tworzy pętlę. Krowiarki leżą wysoko, na około 1012 m n.p.m., więc skracają podejście, ale parking może szybko się zapełnić, a dojazd jest kręty. Zawoja Markowa daje łatwiejszy dostęp do Markowych Szczawin, lecz wejście na Diablak zajmie więcej czasu.
Za wejście na teren parku trzeba zapłacić bilet. Aktualna opłata wynosi 10 zł za bilet normalny i 5 zł za ulgowy, a wejściówkę można kupić online lub w punktach informacji przy głównych wejściach. Dobrze mieć przy sobie potwierdzenie zakupu, szczególnie gdy kupujesz bilet przed wyjazdem.
Na grani nie planuj zakupów ani uzupełniania zapasów. W plecaku powinny znaleźć się co najmniej 1,5-2 litry wody na osobę, jedzenie na całą trasę, naładowany telefon, powerbank, mapa offline i mała apteczka. Schronisko przy Markowych Szczawinach jest ważnym punktem odpoczynku, ale nie powinno być jedynym założeniem logistycznym całej wyprawy.
Wyrusz rano, szczególnie jeśli planujesz pętlę. Dzięki temu zostaje margines na wolniejsze tempo, zmianę pogody i bezpieczne zejście. Najczęstszy błąd polega na liczeniu wyłącznie czasu podejścia, podczas gdy zejście po kamieniach również mocno obciąża nogi.
Pogoda, wyposażenie i zasady na babiogórskich szlakach
Babia Góra słynie z gwałtownych zmian pogody. Na dole może być ciepło i bezwietrznie, a na grani pojawiają się mgła, deszcz oraz silne podmuchy. Dlatego nawet latem zabieram warstwę chroniącą przed wiatrem i deszczem, czapkę, rękawiczki oraz ubranie, które można szybko dołożyć.
Podstawą są stabilne buty trekkingowe z bieżnikiem. Kijki pomagają na zejściu, ale na odcinkach z łańcuchami trzeba je schować. Zimą przydają się raczki lub raki, a czasem także czekan, jednak sam sprzęt nie zastąpi doświadczenia. Jeśli szlak jest oblodzony, widoczność słaba, a komunikat parku ostrzega przed trudnymi warunkami, rozsądniej zmienić trasę albo odłożyć wyjście.
Na terenie parku wolno poruszać się wyłącznie po oznakowanych szlakach. Psy nie są dopuszczone na większość obszaru, z wyjątkiem wskazanych miejsc, a dronów można używać tylko za zgodą dyrekcji. W razie zagrożenia pomoc GOPR można wezwać pod numerem 985 lub 601 100 300. Przed wyjściem sprawdź także bieżący komunikat turystyczny i prognozę dla grani, nie tylko dla Zawoi.
Jaki wariant wybrać do własnego planu
- Na pierwszy raz: czerwony szlak z Krowiarek na Diablak, z powrotem tą samą drogą albo przez Markowe Szczawiny, jeśli masz odpowiedni zapas czasu.
- Na spokojny rodzinny dzień: Krowiarki - Górny Płaj - Markowe Szczawiny bez zdobywania szczytu.
- Na nocleg w schronisku: Zawoja Markowa - Markowe Szczawiny, a następnego dnia wejście na Diablak przez Przełęcz Bronę.
- Dla doświadczonych: Perć Akademików, ale wyłącznie przy otwartym szlaku, suchej skale i dobrej widoczności.
- Na ambitną pętlę: wejście z Krowiarek, przejście granią na Diablak, zejście przez Bronę i powrót Górnym Płajem.
Sam najczęściej wybrałbym wariant z Krowiarek przez Diablak i Markowe Szczawiny. Łączy widoki, różnorodny teren i możliwość odpoczynku w schronisku, ale wymaga całego dnia oraz rozsądnego tempa. Krótsza trasa nie zawsze oznacza łatwiejszą, dlatego patrzę na przewyższenie, ekspozycję i pogodę, a nie tylko na liczbę kilometrów.
Na Babiej Górze najlepszy plan zostawia miejsce na zmianę decyzji
Najbezpieczniejszy wybór to taki, który można skrócić bez poczucia porażki. Gdy wiatr narasta, widoczność spada albo uczestnicy wycieczki tracą siły, zejście do Markowych Szczawin jest rozsądniejszym rozwiązaniem niż forsowanie wejścia na Diablak. Góry nie znikną, a dobrze zaplanowany powrót jest częścią udanej wycieczki.
Na szlaki Babiej Góry warto ruszać z mapą, zapasem czasu i pokorą wobec pogody. Dla początkujących najlepszy będzie spokojny Górny Płaj lub czerwony wariant z Krowiarek, a trudniejsze odcinki można zostawić na kolejną wyprawę, kiedy teren i własne możliwości będą już lepiej znane.
